Gebouw F vraagt medewerking aan ‘ Onderzoek spontane stadsontwikkeling’ in Breda.
SFA en bottom-up stedelijke ontwikkeling
Het Stimuleringsfonds voor stedenbouw en Architectuur (SFA), heeft de regionale architectuurcentra in de grotere Nederlandse steden gevraagd mee te werken aan een onderzoek naar spontane stadsontwikkeling en de (potentiële) waarde die dit heeft voor de ruimtelijke ontwikkeling in deze steden.
Spontane stadsontwikkeling is een antwoord op de impasse in de ruimtelijke ontwikkeling,
We zijn nog zoekende naar manieren om deze een volwaardige plek te geven in de praktijk.
Spontane stadsontwikkeling gaat over alternatieven voor de grootstedelijke ontwikkelingsmodellen:
Bottum up initiatieven, concepten met (collectieve) particuliere bouw, strategieën voor tijdelijk gebruik, plekken waar vele partijen (spontaan) samen de inrichting bepalen en ook zelf vormgeven.
Ontwerpers nemen hier allerlei nieuwe rollen op zich en ontwikkelen in samenwerking met andere organisaties en partijen, nieuwe strategieën voor financiering, gebruik en exploitatie.
Het SFA constateert dat in veel steden dergelijke initiatieven zijn ontstaan die alternatieven willen ontwikkelen voor de traditionele stedenbouw. Door bekendheid te geven aan succesvolle projecten, kan mogelijk worden bijgedragen aan een (versnelde) innovatie van het vakgebied.
Gebouw F
Heeft de vraag gekregen om te inventariseren wat leeft en speelt in Breda aan initiatieven, concepten en ideeën?
We streven ernaar in de maand Januari een zo compleet mogelijk overzicht te krijgen van alle bottum up initiatieven in de stad Breda: Het gaat niet alleen om bouwprojecten zoals (collectief) particulier opdrachtgeverschap en tijdelijk programma, maar om alle initiatieven die op innovatieve wijze interveniëren in de ruimtelijke organisatie, de inrichting en het (her) gebruik van gebouwen en openbare ruimte.
We bundelen alle initiatieven in een longlist. Half februari moet deze gereed zijn.
De longlist gaan we met verschillende professionals beoordelen op haalbaarheid, relevantie voor de stad, urgentie en mogelijke combinaties met andere projecten of initiatieven.
Hieruit volgt een shortlist.
De shortlist werken we uit tot een advies/manifest. We koppelen die ook terug: elke bijdrage aan de longlist, wordt gewaardeerd met een (digitale) kopie van het eindrapport.
Help ons!
Wij hebben de hulp van alle betrokken Bredase professionals nodig om een zo volledig mogelijke longlist te kunnen opstellen. Mail ons gegevens van initiatieven waar je vanaf weet of bel voor een afspraak met één van onze programmacoördinatoren. Zet deze vraag zo mogelijk ook uit in je eigen netwerk.
Stuur projectgegevens naar bottomup@gebouwf.nl gebruik daarvoor bij voorkeur het aanmeldingsformulier dat bijgevoegd is.
items aanmeldingsformulier
Postadres: gebouuwF, Reigerstraar 16, 4811 XB Breda.
Voor een gesprek over een initiatief: Geert Kooistra (0614513041) of Chanan Hornstra (0643361445)
Donderdag 26 januari 2012
Ernst Joosten van Oomen Architecten gaat voor het eerste architectuurcafé in 2012 een presentatie houden over het werk van zijn bureau. Oomen Architecten bestaat ruim 100 jaar. Het bureau werkt veel in de gezondheidszorg, maar ook op het gebied van woningbouw, bedrijven, renovatie en interieur. In hun architectuur staan de mensen centraal. Omgevingsbewust ontwerpen is daarbij het uitgangspunt. Oomen Architecten hecht grote waarde aan het innovatief samenwerken met uitvoerende partijen. Dit leidt tot kwaliteitsverbetering van het proces en het product en tot kostenverlaging.
Al geruime tijd werkt Oomen Architecten aan zijn eigen “green mindset”. Door als pionier te werk te gaan in het veld wat nu bestookt wordt met termen als duurzaam en ecologisch bouwen, hebben ze al veel praktische kennis en ervaring opgedaan.
Oomen Architecten vindt hierin zijn eigen werkwijze, combineert de verschillende benaderingen van de modellen en past daarmee zijn eigen methode aan. Deze werkwijze noemen ze Omgevingsbewust Ontwerpen en passen deze toe vanaf de initiatieffase van een project tot aan de oplevering en zelfs daarna.
Locatie: Huis voor Beeldcultuur
Aanvang: 20.00u, inloop 19.30u
Multifunctioneel centrum in Terheijden, Oomen Architecten, fotograaf: Filip Dujardin
Vrijdag 20 januari 2012
Gebouw F neemt deel aan de Cultuurnacht 2012 met een filmprogramma ‘De Magische Stad’.
Gebouw F is ook genomineerd voor de Bredase Cultuurprijs. Tijdens de Cultuurnacht Breda worden ook de Bredase Cultuurprijzen uitgereikt. Een onafhankelijke jury nomineerde diverse kandidaten die op cultureel vlak van bijzondere betekenis zijn voor Breda. De andere genomineerden zijn Poppentheater Muzipo en Podium Bloos. Vanwege deze nominatie zal er ook in het Pathé het filmprogramma van Gebouw F te zien zijn.
Het thema van de Bredase Cultuurnacht is ‘Magie’.
De stad heeft altijd een magische aantrekkingskracht gehad op filmmakers en beeldmakers.
Gebouw F vertoont een compilatie met gevarieerde en in tempo wisselende korte films. Films van filmmakers die de tijd hebben genomen om de stad, haar architectuur en bijzondere plekken te observeren, om daarmee de complexiteit en de magie van de stad tot uitdrukking te brengen.
Non-stop korte films die één ding gemeenschappelijk hebben: de fascinatie voor architectuur, interieurs en het stedelijk leven. Op drift door de stad als in een droom in de film ‘Drift’. Alles wordt op zijn kop gezet in ‘Turning the Place Over’. Straatlantarens weerkaatsen in de beregende straten en gebouwen komen uit de lucht vallen in ‘Tribecca’.
Laat u meevoeren met deze rondreis door de Magische Stad en kom langs in het Huis voor Beeldcultuur.
Het Huis voor Beeldcultuur en Rob van Hoesel zullen tijdens de Cultuurnacht Breda (foto)grafisch werk en geprojecteerde videofilms laten zien.
Lokatie: Huis voor Beeldcultuur
Aanvang: 19.00u
Einde: 02.00u
In de maand november start Gebouw F de Bredase Architectuurmaand (BAM).
Het thema voor BAM! isgrensverleggend.
Grenzen verleggen, innoveren, experimenteren, over de eigen grenzen heen kijken is juist op dit moment belangrijk, nu een periode is aangebroken waarin geen grootse visies over de stad meer uiteengezet worden maar noodreparaties aan de orde van de dag zijn. Door grenzen te verleggen, kan er toch een nieuw elan ontstaan en maatregelen genomen worden die de tijd kunnen weerstaan en de stad klaar maken voor de toekomst.
Kijk samen met Gebouw F in november naar uw eigen stad en leefomgeving met een prikkelend programma vanBAM.
Op de agenda van BAM staan:
15.00-17.00u - Huis voor Beeldcultuur
Hou de website van Gebouw F in de gaten voor meer informatie en de actuele agenda of schrijf u in voor onze nieuwsbrief!
De Bredase Architectuurmaand is mede mogelijk gemaakt door de gemeente Breda, het Stimuleringsfonds voor Architectuur en Electron.
Woensdag 30 november
Het Schaduwcollege gaat over de vraag wat voor stad Breda moet zijn en welke zaken absoluut een plaats moeten krijgen in de nieuwe structuurvisie. Gebouw F heeft verschillende bewoners van Breda met een specifieke professionele specialiteit gevraagd een essay te schrijven over de vraag welke ambities het stadsbestuur zou moeten hebben om voorbereid te zijn op de toekomst.
Breda maakt zich op om de Structuurvisie 2020 te herzien. In de aanloop daartoe is de nota Stedelijke Programmering 2020 Koers gezet opgesteld, in de wandelgangen al Stedelijke Herprogrammering genoemd waarin Breda, genoodzaakt door de economische crisis, nieuwe prioriteiten moet stellen.
Gebouw F heeft architecten, stedenbouwkundigen, projectontwikkelaars, wetenschappers en anderen uit Breda gevraagd om hun visie te geven in de vorm van een essay op het stedelijk beleid van Breda. Als zij de Structuurvisie zouden moeten herzien, welke keuzes zouden zij maken, welke prioriteiten zouden zij leggen in het beleid? Welke kwaliteiten heeft een stedelijk ontwikkelingsplan van de volgende generatie nodig?
De essayisten is gevraagd hun blik te werpen op een aantal onderwerpen die in de huidige structuurvisie zijn opgenomen en die al dan niet hun plek op de prioriteitenlijst van de Stedelijke herprogrammering uit 2010 hebben gekregen en daar een kritisch doch opbouwende essay over te schrijven.
De visies en stellingen van deze essayisten vormen de leidraad voor een debatavond, waarbij moderator Bart Cosijn, van Urban Dialogue, de regie zal voeren.
Locatie: Electron
Aanvang: 20.00u
Donderdag 24 november
Gaat er ooit nog wat gebeuren op het CSM-terrein, het Hero-terrein en welke bedrijven zijn nog actief in het Havenkwartier?
En gaan deze overbodig geworden ‘no go areas’ooit nog deel van de stad uitmaken? Gebouw F deed met RDH Architecten en B-inmotion een onderzoek naar deze plekken. Meer dan 70 studenten Ruimtelijke Ordening van de NHTV zetten op basis van dat onderzoek hun creativiteit in om strategische en originele scenario’s voor deze niemandslanden te ontwikkelen.
Breda kent net als een aantal steden in Nederland het probleem van de snel wegtrekkende industrie die in de binnenstad grote lege plekken achterlaat waar op dit moment geen of te weinig programma voor is. In Breda is de schaal van dit probleem in verhouding tot de schaal van de binnenstad letterlijk groot te noemen. De Spoorzone van Breda is een voor de stad belangrijk ontwikkelingsgebied en juist langs het spoor vallen de grote gaten door verdwijnende industrie. Bij elkaar gaat het om een oppervlak dat meer dan drie keer zo groot is als de historische binnenstad. De drie grootste gebieden in deze zone zijn het Havenkwartier, het CSM-terrein en het Hero-Terrein.
Het Havenkwartier, rondom de Belcrumhaven, is gedeeltelijk nog in gebruik als industrieterrein. Versnipperde eigendom en strategische gebiedsverwerving door enkele ontwikkelaars speelt een belangrijke rol in de herbestemming van dit gebied. Het grote CSM terrein, waar voorheen de suikerfabriek gevestigd was, is volledig leeggeveegd. Het braakliggende terrein kan moeilijk over het hoofd gezien worden, het beslaat ongeveer 20 hectare. Het terrein is in bezit van een groep aandeelhouders, wat een obstakel zou kunnen zijn voor tijdelijke ingebruikname en ook voor gefaseerde ontwikkeling. De derde locatie is het Hero-terrein, van de voormalige conservenfabriek. Daar was woningbouw gepland door de gemeente, maar deze plannen zijn voorlopig stilgelegd.
De mogelijke toekomstige economische belangen, het gebrek aan een financieel te verantwoorden programma en de slechte economische positie van het grondbedrijf maken het zeer waarschijnlijk dat deze gebieden voorlopig ongebruikt blijven liggen achter hoge hekken, als ‘no-go areas’ voor de Bredanaars.
Gebouw F initieert een breed stadsdebat over deze problematiek.
Als startpunt voor dat debat organiseert Gebouw F een ontwerp- en ideeënlab, opgezet als Minor in het vierde jaar van de Ruimtelijke Ordening opleiding van de NHTV. Zo’n 75 studenten van de afdelingen Planologie, Verkeerskunde en Urban Design werken, samen met hun docenten en mentoren en met experts die Gebouw F uitnodigde, aan scenario’s voor de toekomst van de drie bovengenoemde ‘niemandslanden’.
Het symposium wordt gehouden onder leiding van Lucas Verweij, voormalig directeur van de Acadmie voor Bouwkunst in Rotterdam.
Locatie: Huis voor Beeldcultuur
Aanvang: 15.00u
Woensdag 23 november
Natuurlijke wijkvernieuwing is een nieuwe, meer geleidelijke vorm van stedelijke vernieuwing.
In verschillende gemeenten wordt de discussie gevoerd hoe het beheer van de openbare ruimte verbeterd zou kunnen worden op een wijze waarbij de natuurlijke wijkontwikkeling voorop staat. In alle gemeentes wordt er echter juist bezuinigd op de kosten van het beheer van de openbare ruimte. Hoe kan de stad Breda desondanks het kwaliteitsniveau hoog houden? En biedt deze bezuiniging wellicht ook kansen om het beheer van onze leefomgeving over een hele andere boeg te gooien?
Processen van ontwikkeling en beheer van de openbare ruimte zijn vaak ondergebracht bij onafhankelijk opererende diensten, bedrijven of bedrijfsonderdelen. Afstemming tussen ontwikkelaars en beheerders vindt wel plaats, maar krijgt niet altijd de prioriteit die het verdient. Deze bedrijfsmatige, financiële en mentale scheiding tussen ontwikkeling en beheer kan leiden tot onnodig hoge kosten bij het realiseren en in stand houden van een openbare ruimte van goede kwaliteit. Om het beheer en de ontwikkeling van de openbare ruimte duurzaam te maken is ‘Ontwikkelend Beheer’ wellicht een methode. Bij deze methode worden bedrijven, bewoners en instellingen betrokken bij het beheer van onze openbare ruimte. Eigenlijk is er dan sprake van publiek-privaat beheer. In Nederland zijn voorbeelden te vinden van private partijen die bijdragen aan of zelfs volledig verantwoordelijk zijn voor het beheer van een bepaald deel van de openbare ruimte. Dit kunnen zowel bedrijven als bewoners zijn. Beheer en ontwikkeling van de openbare ruimte hoeft geen exclusief gemeentelijke verantwoordelijkheid te zijn.
Gebouw F gaat een rondwandeling houden door de wijk Boeimeer met een groep genodigden, waaronder wethouder Wonen en Leven, de heer Bergkamp, politici, woningcorporaties, wijkbewoners en andere professionals.
Daarna zal er ‘s avonds een debat georganiseerd worden onder leiding van moderator Peter Beijer, stadsocioloog en docent aan de NHTV, over de vraag of ‘ontwikkelend beheer van de openbare ruimte’ in een wijk zoals Boeimeer een kans van slagen heeft en onder welke voorwaarden.
Locatie: Huis voor Beeldcultuur
Aanvang: 20.00u
Donderdag 17 november
Lode Havermans gaat tijdens het architectuurcafé een lezing geven over het werk van zijn bureau.
Havermans: Hielkema architecten (voorheen LodeHavermans Architecten) is sinds 1993 gevestigd in Breda en werkt aan een verscheidenheid van projecten, zoals grootschalige woningbouwprojecten, projecten voor de zorg, stedenbouwkundige ontwerpen binnen voornamelijk herstructurerings opgaven, specifieke utilitaire projecten en infrastructurele werken, waaronder diverse bruggen. Met liefde voor het vak geloven zij in een solide koppeling tussen programma, beeld en kosten voor iedere afzonderlijke opgave, beheerst door een heldere en open procesgang. Met deze werkwijze is een hoog kwaliteitsniveau haalbaar. Het ontwerpproces gaat parallel met een open communicatie met alle betrokken partijen. Bij ieder project nemen Lode Havermans en Abe Hielkema de ontwerpverantwoordelijkheid en blijven tijdens het gehele proces direct betrokken. Ieder project start vanuit een uniek pakket van geformuleerde randvoorwaarden van waaruit een eenvoudig maar krachtig concept of thema wordt geformuleerd: het zoeken naar de vanzelfsprekendheid van de opgave.
Het concept of thematiek is in de methodiek van LodeHavermansArchitecten van groot belang en in die zin ‘heilig’ te noemen, omdat het helderheid schept in alle fasen van het ontwerp- en bouwtraject.
Het functioneert als toetssteen bij in- en externe communicatie tussen alle betrokkenen van het project.
Locatie: Huis voor Beeldcultuur
Aanvang: 20.00u
Woensdag 16 november
Egbert Kalle van SOAB (adviseurs voor wonen en leefomgeving) in Breda zal als gastprogrammeur een avond in het festivalprogramma voor zijn rekening nemen. Hij gaat een debat organiseren over de langzaam groeiende stad en de kansen die particuliere initiatieven (o.a. bouwen in eigen beheer) daarbij bieden.
Slow Urbanism laat ons op een andere manier naar gebiedsontwikkeling kijken. Het werpt nieuw licht op het belang van gebiedsontwikkeling op lange en korte termijn, van het grote raamwerk en het kleine project. Daarnaast laat het zien welke kansen er voor gebiedsontwikkeling liggen wanneer we de individuele wensen van bewoners begeleiden naar een organische wijkontwikkeling.
Slow Urbanism is een nieuwe strategie (deels naar eeuwenoude voorbeelden) om consumenten te faciliteren bij het realiseren van woonwensen op verschillende schaalniveaus. Centraal in de strategie staan:
- de nieuwe keuzevrijheid van de consument om je eigen woning en woonomgeving te kiezen. Een slimme organisatie en verkavelingsprincipe op wijkniveau biedt ruimte voor generieke en specifieke wensen.
- een nieuwe investeringsstrategie, waarbij je moet durven om klein te beginnen en groot te denken. Profes-
sionals, overheid en consumenten krijgen hierdoor andere rollen, en deelprojecten worden substantieel versneld.
Vanwege de actuele ontwikkelingen in de stad ligt het zwaartepunt deze avond op Collectief Particulier Opdrachtgeverschap.
Dirk Bergvelt, senior projectleider bij Architectuur Lokaal en CPO specialist leidt de avond in.
Locatie: Huis voor Beeldcultuur
Aanvang: 20.00u
Dinsdag 15 november 2011
Duurzame stedenbouw is geen utopie. Concepten als ‘CO2-neutraal’, ‘klimaatbestendig’ en ‘cradle to cradle’ zijn inmiddels vanzelfsprekend in de dagelijkse bouwpraktijk. Duurzame stedenbouw wordt steeds meer de drager van duurzame ruimtelijke ontwikkeling. Ook in Breda is duurzame stedenbouw onderdeel geworden van het gewone stedelijk ontwikkelingsbeleid, zoals ook blijkt uit Breda, The making of the sustainable city, een publicatie over het duurzaamheidsbeleid van Breda.
Zo is Breda bezig met het creëren van een autovrije wijk in Teteringen en de ontwikkeling van nieuwe duurzame woonmilieus. Ook onderzoekt Breda de mogelijkheid van warmtevoorziening via een biomassacentrale aan nieuwbouwwoningen in Teteringen, Breda-Noord en de wijk Driesprong.
Ruim 130 gemeenten hebben meegedaan aan de Lokale Duurzaamheidsmeter 2009. Deze meter laat zien welke ambities en initiatieven gemeenten hebben op het gebied van duurzame ontwikkeling. Het instrument bestaat sinds 1999 en is ontwikkeld door COS Nederland, de vereniging van centra voor internationale samenwerking.
De duurzaamheidsmeter meet de prestaties van gemeenten op de drie dimensies van duurzame ontwikkeling: People (burgerparticipatie, sociaal beleid, internationale samenwerking), Planet (klimaat en energie, duurzaam waterbeheer, natuur en milieu) en Profit (duurzame overheid, mobiliteit en bedrijfsleven).
Breda heeft een gedeelde eerste plaats met Alkmaar gekregen.
Video-skype presentatie
Ondanks deze prestatie, denkt Gebouw F dat er nog heel wat verbeterd en geïnnoveerd kan worden op het gebied van duurzame stedenontwikkeling door Breda. In Europees verband gezien is Breda namelijk geen koploper. Kopenhagen staat in de Green European city Index van Siemens op nummer 1.
Omdat er waarschijnlijk nog heel wat te leren valt van Kopenhagen, gaat het Danish Centre for Architecture (DAC) in Kopenhagen, een video skype-presentatie houden over het duurzaamheidsbeleid van Kopenhagen. Daarna zal er in de zaal, onder leiding van moderator Martin Dubbeling, een debat gehouden worden over het duurzaamheidsbeleid van Breda.
Marc Okhuijsen, coördinator Duurzaamheidsbeleid bij Breda, licht het beleid van de gemeente Breda toe.
Martin Dubbeling is senior stedenbouwkundige bij SAB in Arnhem en mede auteur van het boek Duurzame stedenbouw, perspectieven en voorbeelden.
Locatie: Huis voor Beeldcultuur
Aanvang: 20.00u